sobota, 20 maja 2017

Bogoslof, Cleveland i kriowulkanizm na Ceres

Mamy kolejny kiepski rok, jeśli chodzi o znaczącą aktywność wulkaniczną. Przypominam sobie niektóre potężne i spektakularne erupcje wulkaniczne z ubiegłych lat np. Eyjafjallajökull, Merapi, Puyehue-Cordon Caulle, Nabro, Sangeang Api, Kelut, Ontake, Bardarbunga, Calbuco, etc. i jakoś ciężko w latach 2016-17 odnaleźć ich odpowiedniki. Brakuje też niespodzianek w 2017 roku - pod koniec ubiegłego roku serią silnych eksplozji zaznaczył swoją obecność aleucki wulkan Bogoslof, a w 2017 roku niespodziankę erupcyjną sprawił kamczacki wulkan Kambalny. Nadal jednak brakuje jakiejś silnej erupcji eksplozywnej na którą zwróci uwagę cały świat. Prasa kreśląc bezpodstawne czarne scenariusze obrała sobie ostatnio za cel kalderę Campi Flegrei koło Neapolu. Który to już raz z kolei. Do tej pory w sianiu paniki przodowała kaldera Yellowstone. Dla równowagi polecam lekturę tego tekstu:

https://www.wired.com/2017/05/everyone-stop-freaking-italys-supervolcano/

Absolutnie nic nie wskazuje że niszcząca i masywna erupcja eksplozywna Campi Flegrei nastąpi w najbliższym czasie, choć kaldera zasłynęła potężnymi erupcjami około 32 000 lat temu i 15 000 lat temu. Faktem jest natomiast że CF to wulkan niebezpieczny z racji ogromnej populacji zamieszkującej jego okolice. Podobnie zresztą Wezuwiusz.

16 maja 2017 roku o godzinie 10.30 doszło do silnej erupcji aleuckiego wulkanu Bogoslof. Trwała ona przez 73 minuty i wygenerowała obłok erupcyjny o wysokości 10.2 km. Opad popiołu miał miejsce w Nikolski (wyspa Umnak). Po dwóch miesiącach spokoju Bogoslof znowu dał o sobie znać. W centrum wyspy znajduje się parujące jezioro o temperaturze zdolnej poparzyć kotiki i lwy morskie Stellera, które wizytują wyspę. Tego samego dnia o godzinie 07.15 wybuchł aleucki wulkan Cleveland znajdujący się 40 km na zachód od wyspy Umnak generując mniejszą chmurę popiołu.

Izolacja potencjalnego kriowulkanu Ahuna Mons o wysokości 4000 metrów, szerokości 17 km i wieku około 200 milionów lat znajdującego się na Ceres od dawna zastanawiała naukowców. Czemu tylko jeden kriowulkan w odróżnieniu od wielu na Europie, Trytonie czy Tytanie? Być może kriowulkany na Ceres zniknęły. Ta planeta karłowata pozbawiona jest atmosfery i nie ma na jej powierzchni płynnych cieczy, zatem erozja wietrzna i deszczowa nie wchodzą w grę. W pobliżu Ahuna Mons znajduje się kształt innego wzgórza - potencjalnego kriowulkanu, który stopniowo rozkurczył się. Czyżby region wokół Ahuna Mons stanowił źródło kriowulkanizmu na Ceres? Na Ceres nie ma tektoniki płyt, a Ahuna Mons (gdyby składał się przynajmniej w 40% z lodu) rozkurczył się bądź uklepał w miarę upływu czasu.

Na zdjęciach Ahuna Mons oraz ciepłe słonowodne jezioro wulkanu Bogoslof (Aleuty, Alaska, zdj. Max Kaufman, 8 maja 2017 roku).

https://www.avo.alaska.edu/volcanoes/volcinfo.php?volcname=Bogoslof

piątek, 12 maja 2017

Wulkany Aleksandra von Humboldta

Alexander von Humboldt uchodzi za jednego z najsłynniejszych przyrodników i podróżników XVIII i XIX wieku. To ojciec nowożytnej geografii. Warto jednakże wspomnieć o jego zasługach geologicznych. Wpływ na młodego von Humboldta miał ojciec - to on sprawił że jeszcze jako dziecko Alexander zaczął kolekcjonować owady, minerały i rośliny. W 1789 roku von Humboldt zaczął studiować fizykę i chemię, a w 1790 roku opublikował pierwszą pracę badawczą zatytułowaną "Obserwacje mineralogiczne bazaltów w basenie Rhine". W latach 1791-92 Alexander studiował w Akademii Górnictwa we Freiburgu pod opieką znanego mineraloga Abrahama Gottloba Wernera. Studia łączył z poranną pracą (asystą doświadczonego górnika) w kopalni. Po ukończeniu nauki zaczął zarządzać kopalniami we Frankonii. Zakładał szkoły górnicze, a w 1795 roku uzyskał tytuł Ministra Górnictwa. Po śmierci matki zaczął podróżować i zainteresował się wulkanami. W czerwcu 1799 roku w trakcie podróży do Wenezueli wraz z botanikiem Aimé Jacquesem Alexandre Bonplandem von Humboldt wspiął się i zbadał wulkan Pico del Teide na Teneryfie. W listopadzie 1801 roku von Humboldt i Bonpland zdobyli w Kolumbii wulkan Puracé. Zła pogoda uniemożliwiła obu podróżnikom i naturalistom wejście na wulkan Galeras. Wspinaczka na wulkany Antisana i Cotopaxi (najwyższy czynny wulkan na świecie) w Ekwadorze w styczniu 1802 roku także okazała się nieudana. Von Humboldt zdobył jednak aktywny wulkan Pichincha (Ekwador), narysował go i zbadał. W dniu kiedy powracał z wyprawy trzęsienie ziemi nawiedziło pobliskie Quito - miejscowi oskarżyli von Humboldta o czary, ale naukowcowi udało się ich przekonać że wstrząsy były zjawiskiem naturalnym.

W czerwcu 1802 roku von Humboldt i Bonpland wraz z lokalnymi przewodnikami usiłowali wspiąć się na wygasły wulkan Chimborazo (Ekwador), ale dotarcie na wierzchołek uniemożliwił im wąwóz. Jednak wspięli się na wysokość 5878 metrów nad poziomem świata - wówczas absolutny rekord świata! Warto dodać że w ówczesnym czasie Chimborazo uchodził za najwyższy szczyt na Ziemi. W Meksyku von Humboldt dotarł do wulkanu Jorullo. Jorullo po raz pierwszy wybuchł 29 września 1759 roku i był w stanie erupcji do roku 1774. Blisko dwa wieki później w 1943 roku w odległości około 80 km na polu kukurydzy narodził się wulkan Paricutin.

W sierpniu 1804 roku uczony wrócił do Europy. Wraz z geologiem Leopoldem von Buchem i chemikiem Josephem Louisem Gay-Lussacem wielokrotnie wspinał się na aktywny wulkan Wezuwiusz (Włochy). Trio badaczy obserwowało erupcję Wezuwiusza w sierpniu 1805 roku.

Von Humboldt uważał wulkany za ważne czynniki formowania krajobrazów. Karol Darwin uznał go za najwybitniejszego podróżnika-badacza jaki kiedykolwiek żył.

https://histmag.org/Alexander-von-Humboldt-i-jego-podroze-10949

Przy okazji ukazała się książka biograficzna o tym badaczu. Może warto ją przeczytać.

http://lubimyczytac.pl/ksiazka/4317863/czlowiek-ktory-zrozumial-nature

wtorek, 2 maja 2017

Erupcja wulkanu Sakurajima dzisiejszego ranka / podmorski wulkan Kick'em Jenny

Japońskie wulkany w tym roku są dość pracowite. 20 kwietnia budzi się do życia wyspa wulkaniczna Nishinoshima, a 2 maja o godzinie 03.20 w nocy dochodzi do erupcji wulkanu Sakurajima - jednego z najaktywniejszych (obok Suwanosejima, Aso i Asama) japońskich wulkanów. Obłok erupcyjny sięga wysokości 4 km, opad popiołu ma miejsce w Kagoshima (zaradni Japończycy chronili się przed nim używając parasolek). Miejsce erupcji to krater Showa. Zdj. Asahi.com.

http://www.asahi.com/articles/ASK523J99K52TLTB001.html

Eksplozje Sakurajima z krateru Showa słyną z wulkanicznych błyskawic - wyrzucane cząstki popiołu trą o siebie wytwarzając ładunek elektryczny i generując cudowne pioruny. Elektryfikacja erupcji wulkanicznej.

Ciekawostką jest także objęcie żółtym stopniem alarmu podmorskiego wulkanu Kick'em Jenny (Grenada) z powodu potencjalnej aktywności erupcyjnej (?) - 29 kwietnia 2017 roku o godzinie 7:34 pm wykryto sygnały na sejsmometrach wskazujące na aktywność tego wulkanu. Kick'em Jenny to niebezpieczny wulkan dla wszelkich statków i łodzi, gdyż nawet gdy nie wybucha to podlega ciągłemu odgazowaniu. Odgazowanie prowadzi do redukcji gęstości wody i może doprowadzić do nagłego zatonięcia statku czy łodzi. Przykładowo 5 sierpnia 1944 roku pomiędzy Grenadą i Saint Vincent zaginął drewniany szkuner "Island Queen" z 67 osobami na pokładzie. Wraku nigdy nie odnaleziono, nie odnaleziono żadnych bagaży ani ciał. Czy przyczyną zniknięcia statku z całą załogą & pasażerami była mina, niemiecka torpeda, a może to podlegający odgazowaniu wulkan Kick'em Jenny zatopił nagle "Island Queen"? Ta ostatnia teoria wydaje mi się dość prawdopodobna. Tak czy owak wokół wulkanu ustanowiona jest trwała strefa wykluczenia o średnicy 1.5 km. Do erupcji Kick'em Jenny w XXI wieku doszło przynajmniej trzy razy: w grudniu 2001 roku, w lipcu 2015 roku i kwietniu 2017 roku. Wierzchołek wulkanu obecnie znajduje się zbyt głęboko, by jego erupcja mogła wygenerować fale tsunami.

http://uwiseismic.com/General.aspx?id=55

Wulkan znajduje się pod wodą blisko skały Kick'em Jenny Rock - na zdjęciu dmcguirk z 2013 roku. Być może tam też w morskich głębinach spoczywa wrak "Island Queen". Dokładna lokalizacja wulkanu: 8 km na północ od Grenady, 8 km na zachód od wyspy Ronde (Grenadyny).

EDIT 6 maja 2017 roku - Aktywność sejsmiczna wulkanu Kick'em Jenny obecnie ustała. Natomiast 5 maja silny epizod erupcyjny obejmujący spływy piroklastyczne, głośne eksplozje i wylewy lawy miał wulkan Fuego w Gwatemali. Ewakuowano 300 mieszkańców wioski Panimache. Z powodu opadu popiołu wstrzymano zajęcia w 10 szkołach w południowym dystrykcie Escuintla.

czwartek, 27 kwietnia 2017

Nowa aktywność erupcyjna wulkanu Etna

Począwszy od wieczora 26 kwietnia 2017 roku nowy epizod erupcyjny ma miejsce z New SE Crater wulkanu Etna. Obejmuje aktywność strombolijską i efuzywną (emisja lawy). Wylew lawy płynie w kierunku Valle del Bove.

Trzeci stopień alarmu dla wulkanu Manam (Papua Nowa Gwinea). Oznacza on konieczność ewakuacji mieszkańców wiosek na wyspie. Rozpoczęto ewakuację kobiet i dzieci do Centrum Opieki Potsdam w Bogia. Od 16 kwietnia 2017 roku wulkan Manam wykazuje oznaki aktywności erupcyjnej (eksplozje, emisje popiołu).

Nowa kopuła lawowa rośnie w kraterze aleuckiego wulkanu Cleveland - przypuszczalnie od 31 marca 2017 roku po eksplozji wulkanu tamtego dnia. Kod awiacji pomarańczowy.

Na aktywnej wyspie wulkanicznej Nishinoshima zaobserwowano dwa nowe kratery. Trwa aktywność strombolijska wulkanu, lawa na zachodzie dociera do morza. Wyspa może się jeszcze powiększyć. Erupcja trwa od 20 kwietnia 2017 roku.

http://the-japan-news.com/news/article/0003662626

Nie dzieje się nic istotnego, ale dla Etny ten rok jest bardzo pracowity. Na zdj. Borisa Behncke wylew lawy z New SE Crater Etny o świcie 27 kwietnia 2017 roku.

czwartek, 20 kwietnia 2017

Nishinoshima, Etna i Manam

Etna (Sycylia, Włochy) - Około godziny 11.30 lokalnego czasu 19 kwietnia 2017 roku nowy wylew lawy zaczął płynąć południowym zboczem kompleksu SE Crater w kierunku zachodniej krawędzi Valle del Bove. Towarzyszy mu umiarkowana aktywność strombolijska z New SE Crater. Zdj. Fabrizio Zuccarello.

Manam (Papua Nowa Gwinea) - Po erupcji w niedzielę 16 kwietnia 2017 roku wulkan Manam objęty został czerwonym alarmem z powodu wzrostu aktywności sejsmicznej - możliwość dużej erupcji. Na wyspie znajdują się wioski Budua, Bokure, Kualang, Dugalava i Warisi.

http://www.onepng.com/2017/04/pngs-manam-volcano-erupts.html

Niespodzianką jest przebudzenie wulkanu Nishinoshima (Japonia). Erupcja obejmuje wylew lawy z krateru stożka o długości ponad 300 metrów oraz białawe obłoki.

W tym roku raczej nie planuję wypraw wulkanicznych (chociaż kto wie?), ale może kogoś zainteresują moje zdjęcia z wyprawy na Ślężę (718 metrów wysokości), która miała miejsce 18 kwietnia 2017 roku. Ślęża (kiedyś nawet uznawana błędnie za wulkan) powitała mnie mglistą i zimową aurą. Cudowne miejsce. Musiałem wrzucić coś na Volcanic Landscapes, gdyż nie chciałem aby ten blog był całkowicie martwy. Inna sprawa że przestał już być wbrew nazwie tylko wulkaniczny.

http://volcanic-landscapes.blogspot.com/2017/04/pagan-mountain-sleza.html

piątek, 14 kwietnia 2017

Banda Api, Poas i molekularny wodór Enceladusa

Drugi stopień alarmu dla indonezyjskiego wulkanu Banda Api (Moluki). Powód: podwyższenie aktywności sejsmicznej od końca lutego/początku marca. Kilka umiarkowanie silnych trzęsień ziemi miało miejsce na wyspie w ciągu minionych tygodni, wstrząsy odczuwali mieszkańcy Banda Api. Możliwość erupcji w ciągu najbliższych miesięcy/lat.

12 kwietnia 2017 roku pomiędzy godziną 18 a 19 lokalnego czasu miała miejsce erupcja freatyczna wulkanu Poas (Kostaryka), która wygenerowała lahary na rzece Desague i opad popiołu w pobliskich społecznościach. Brak widoczności uniemożliwił określenie wysokości kolumny erupcyjnej.

Rankiem 14 kwietnia 2017 roku nowy epizod efuzji lawy rozpoczął się u południowej podstawy New SE Crater wulkanu Etna.

Wulkanolodzy z Uniwersytetów Cambridge i Bristol użyli dronów do przeprowadzenia pomiarów nad wierzchołkami wulkanów Fuego i Pacaya w Gwatemali. Pomiarów dokonali bezpośrednio z obłoków wulkanicznych, dostarczyli też obrazów wizualnych i termalnych. Za pomocą czujników zmierzyli wilgotność, temperaturę i uzyskali dane termalne z wulkanicznych obłoków. Posłużyły do tego bezzałogowce (drony), które latały na wysokości 3 km i na odległość 8 km. Obrazy z dronów rejestrujące czynny wulkan Fuego pokazywały zmieniającą się gwałtownie topografię wulkanu i dwa aktywne centralne otwory erupcyjne. Zmapowano topologię barrancas (wąwozów) i wulkanicznych depozytów w nich.

Link: https://youtu.be/r6AQR8VQl-s

Ciekawe wieści z Układu Słonecznego. Sonda Cassini wykryła obecność molekularnego wodoru H2 w obłoku erupcyjnym (gazu i cząstek lodu) księżyca Saturna Enceladusa, który pochodził z otworu hydrotermalnego znajdującego się na dnie podpowierzchniowego oceanu księżyca (biegun południowy Enceladusa, pod lodową skorupą o grubości 30-40 km). Wodór H2 może być potencjalnym źródłem energii chemicznej dla mikrobów, które mogą żyć w słonym oceanie Enceladusa. Istnienie H2 w ziemskich oceanach stanowi źródło pokarmu dla mikrobów. Zjadają one wodór przekształcając go w metan. Pod powierzchnią lodowej skorupy Enceladusa istnieje podpowierzchniowy ocean - w ziemskich oceanach funkcjonują systemy hydrotermalne zwane white smokers, które charakteryzują się interakcją wody i skał czego skutkiem jest uwolnienie H2. Być może coś podobnego dzieje się na Enceladusie (ten sam proces hydrotermalny). Obecność życia wymaga istnienia wody w stanie ciekłym, źródła energii i właściwych składników chemicznych. Konkludując, w wewnętrznym oceanie Enceladusa istnieje potencjał do biologicznego życia.

Także lodowy księżyc Jowisza Europa charakteryzuje się występowaniem obłoków pary wodnej oraz istnieniem podpowierzchniowego oceanu pod lodową skorupą. W 2016 roku Kosmiczny Teleskop Hubble'a wykrył obłoki o wysokości 50-100 km w tej samej lokalizacji co w 2014. Na tym obszarze Europa jest nietypowo gorąca (anomalia termiczna). Około roku 2025 powinna wystartować misja NASA Europa Clipper (sonda), która za pomocą 9 instrumentów naukowych ma m.in. za zadanie zbadać czy Europa posiada warunki do istnienia pozaziemskiego życia.

https://nasa.tumblr.com/post/159534477124/ocean-worlds-beyond-earth
https://pl.wikipedia.org/wiki/Europa_Clipper
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jupiter_Icy_Moon_Explorer

Oceany (woda ciekła = potencjał biologicznego życia) występują także na Ganimedesie (ocean zamknięty na największym księżycu Jowisza, raczej nie sprzyjający istnieniu życia), Callisto (księżyc Jowisza, pod jego pokrywą lodową o szacowanej grubości 100 km może występować podlodowy ocean o głębokości 10 km raczej nie sprzyjający istnieniu życia), Tytanie (księżyc Saturna, słony podlodowy ocean - ok. 50 km pod powierzchnią pokrywy lodowej, być może zamknięty, a co za tym idzie raczej nie sprzyjający istnieniu życia), Mimasie (księżyc Saturna, możliwość istnienia podpowierzchniowego oceanu ok. 25-30 km pod powierzchnią, potencjał biologiczny nieznany), Trytonie (księżyc Neptuna z aktywnymi gejzerami, możliwość istnienia podpowierzchniowego oceanu, potencjał biologiczny nieznany) i na Plutonie (od 2006 roku planeta karłowata, możliwość istnienia podpowierzchniowego oceanu, potencjał biologiczny nieznany).

https://www.jpl.nasa.gov/infographics/uploads/infographics/11262.png

Chciałbym dożyć czasów gdy odkryjemy bezpośrednie dowody na obecność pozaziemskiego życia (nawet w formie ekstremofilnych mikrobów).

Odnalazłem wcześniej nie widziane zdjęcie erupcji wulkanu Hekla z 29 marca 1947 roku wykonane przez farmera Porsteinna Oddssona krótko po rozpoczęciu tej silnej eksplozywnej erupcji.

EDIT: Gdy byłem w pracy rankiem 14 kwietnia 2017 roku (o godzinie 7:39 i silniej o godz. 7:57) wulkan Poás w Kostaryce wybuchł generując obłok erupcyjny o wysokości 3 km. Opad popiołu miał miejsce w Poasito, Sarchí i Vara Blanca. Zdj. Carlos Arguedas.

środa, 5 kwietnia 2017

Erupcja pod lodem Antarktydy?

No to mamy satelitarną zagadkę na Antarktydzie. W marcu 2017 r. satelita Copernicus wykrył (być może) aktywny otwór erupcyjny na południowy zachód od ryftu pokrywy lodowej Larsen C. Czyżby doszło tam do erupcji pod lodem? Otwór o średnicy 1 km (-68.454N -62.718W, zdj. z 17 marca 2017 roku) zamknął się 3 kwietnia 2017 roku. Dalej na północ Seal Nunataks określane jako oddzielne otwory erupcyjne bądź pozostałość wulkanu tarczowego (najwyższy z nich mierzy 368 metrów wysokości) - niepotwierdzona aktywność erupcyjna w 1893 (nunatak Lindenberg) i 1980 (emisja bardzo świeżego wylewu bazaltowej lawy, popiołu i lapilli oraz obecność aktywnych fumarol wykryta w 1982 roku przez chilijskich geologów).

Erupcja pod lodem Antarktydy? Hmm... A jeśli nie (brak obłoku pary) to z czym mamy do czynienia? Transport pyłu? Pojawiła się interpretacja że może to być pozostałość kruchej skały pod lodem. Tak czy owak fajna ciekawostka.

Źródła: https://twitter.com/MarkWalters_/status/849395324997304320
http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0718-71062013000100001

sobota, 1 kwietnia 2017

Polarne wulkany - galeria Szwajcarskiego Instytutu Polarnego

Uwielbiam antarktyczne i sub-anatrktyczne wulkany i wyspy wulkaniczne, gdyż są zazwyczaj słabo zbadane i eksplorowane. Nawiązałem kontakt z badaczami ze Szwajcarskiego Instytutu Polarnego, którzy od grudnia 2016 roku do marca 2017 roku przemierzali Ocean Indyjski i Południowy na statku badawczym "Akademik Treshnikov". Ich celem były badania na styku klimatologii (wpływ globalnego ocieplenia i zanieczyszczeń na Ocean Południowy), biologii, biochemii, glacjologii i oceanografii. W wyprawie wzięło udział 60 naukowców z różnych stron świata i 60 członków załogi. "Akademik Treshnikov" opłynął Antarktydę oraz liczne sub-antarktyczne wyspy - w tym m.in. Kerguelena, Crozeta, Heard, Marion, Siple, Sandwich Południowy, Balleny'ego, Piotra I czy Bouveta. Projekty badawcze obejmowały np. formowanie się fal morskich, geograficzne wariacje w populacjach planktonu, bioróżnorodność wysp, zdolność oceanu do magazynowania CO2, zanieczyszczenia mikro-plastikiem i ich wpływ na faunę czy akustyczną analizę populacji wielorybów. Zdjęcia naukowców są niesamowite i obejmują m.in. wulkan tarczowy Mount Siple (rzadko fotografowany i nigdy nie zdobyty - czwarte zdjęcie od góry) czy aktywność wulkanu Big Ben (Mawson Peak) na wyspie Heard.

Chciałbym wziąć udział w takiej niesamowitej wyprawie badawczej, choć to raczej nierealne (brak odp. zaplecza finansowego, znajomości i predyspozycji naukowych). Ale marzenia warto mieć. Na zdj. począwszy od góry emisja pary z wulkanu Big Ben (Mawson Peak, wyspa Heard), krajobrazy wulkaniczne wyspy Marion i wysp Crozeta, nigdy nie zdobyty wulkan tarczowy Siple (Antarktyda, 3110 metrów wysokości), krajobrazy archipelagu wulkanicznego Sandwich Południowy i wysp Balleny (Buckle Island) i wreszcie najbardziej samotne miejsce na Ziemi - czyli wyspa Bouveta.

http://spi-ace-expedition.ch/
https://www.facebook.com/ACEexpedition/

1 kwietnia 2017 roku wulkan Kluczewska Sopka (Kamczatka, Rosja) wyprodukował obłok erupcyjny o wysokości 5-6 km. W dniu dzisiejszym doszło też do eskplozji kurylskiego wulkanu Chirinkotan. 2 kwietnia po 2 tygodniach ciszy doszło do dwóch emisji popiołu z wulkanu Nevados de Chillan w Chile.

EDIT: Od Ace Expedition otrzymałem kolejne przepiękne zdjęcie sub-antarktycznej wyspy wulkanicznej - Piotra I (Peter I) z wulkanem tarczowym Lars Christiensen Peak (zdj. c)Parafilms/EPFL). Umieszczam je na końcu galerii. Zapytałem naukowców z ACE czy widzieli jakiekolwiek oznaki aktywności wulkanów Sandwichu Południowego w trakcie przepływania obok archipelagu. Odpowiedzieli że nie, ale pogoda wtedy była bardzo zła i pochmurna uniemożliwiając bardziej wnikliwą obserwację.

sobota, 25 marca 2017

Erupcja kamczackiego wulkanu Kambalny

Najbardziej lubię takie przejawy aktywności erupcyjnej - gdy wybucha wulkan raczej nieznany i słabo zbadany. Ta erupcja zdecydowanie jest sporą niespodzianką, co cieszy! I według rosyjskich wulkanologów była niespodziewana. 24 marca 2017 roku o godzinie 21.20 UTC budzi się do życia kamczacki stratowulkan Kambalny. Chmura popiołu sięga wysokości 5-6 km i rozciąga się na odległość setek kilometrów w kierunku południowo-zachodnim. Zdj. Liana Varavskaya/ Rezerwat Kronocki. Do ostatniej znaczącej erupcji Kambalny doszło około roku 1350, wybuch tego wulkanu także zarejestrowano w 1767 roku, choć nie jest to informacja potwierdzona (być może wybuchł wówczas inny wulkan). Eksplozywna erupcja wulkanu Kambalny trwa. Pomarańczowy kod awiacji. Niewykluczone że opad popiołu zaszkodzi ekosystemowi Południowej Kamczatki, w tym jezioru Kurylskiemu (Kurile Lake). Lokalizacja najbliższej osady Ozernovskiy: 30 km od wulkanu.

http://www.kscnet.ru/ivs/kvert/index_eng.php

http://wulkanyswiata.blogspot.com/2011/04/kamczatka.html

Swoją drogą piękna lodowata zima na Półwyspie Kamczackim. Fajnie jest obserwować i udokumentować fotograficznie pierwszą erupcję Kambalny od setek lat.

W dniu dzisiejszym dochodzi także do eksplozji wulkaniańskiej z krateru Minamidake japońskiego wulkanu Sakurajima. Ma ona miejsce o godzinie 18.03 lokalnego czasu. Do kolejnej z obłokiem erupcyjnym o wysokości 1.4 km dochodzi o godzinie 22.28. Wulkan ten ostatnimi czasy wykazywał bardzo sporadyczną aktywność erupcyjną - po raz ostatni wybuchł w lipcu 2016 roku.

EDIT: 26 marca 2017 roku obłok popiołu z wulkanu Kambalny rozciąga się na odległość 1350 km na południowy wschód. Wulkan spokojnie emituje rozległą chmurę popiołu - brak spływów piroklastycznych i wyrzucania odłamków balistycznych. Być może mamy do czynienia z eksplozjami freatycznymi bądź freatomagmowymi wskazującymi na interakcję magmy z wodą.

27 marca obłok popiołu nad wulkanem Kambalny sięga wysokości 4-5 km i rozciąga się na odległość 425 km na południowy wschód.

piątek, 24 marca 2017

Bogoslof: 36 erupcji w ciągu czterech miesięcy

Aleucki wulkan Bogoslof obecnie milczy, ale w ciągu czterech miesięcy wybuchał 36 razy. Powierzchnia wyspy na Morzu Beringa zwiększyła się trzykrotnie za sprawą opadu piroklastycznego i depozytów piroklastycznych, co widać na zdjęciu porównawczym Chrisa Waythomasa z AVO. W 2016 roku do erupcji dochodziło z płytkiego podmorskiego otworu erupcyjnego przy brzegu Bogoslof. Budowany był nowy stożek, jednak od razu trzeba dodać że depozyty piroklastyczne łatwo poddają się morskiej erozji. Struktura (konfiguracja) wyspy może zatem ulec zmianie. W styczniu 2017 roku wyrzucone przez erupcję popiół i skały uformowały barierę, która po raz pierwszy zaczęła oddzielać otwór erupcyjny od morza. Wyspa będzie modyfikowana przez erozję oraz (być może) kolejne przyszłe erupcje, a otwór erupcyjny może się czasem znajdować pod, a czasem nad poziomem morza. Ostatnia jak dotąd niewielka erupcja Bogolsof miała miejsce 13 marca 2017 roku.

https://twitter.com/alaska_avo?lang=pl

Podwyższenie stopnia alarmu przez JMA dla podmorskiego wulkanu Myojinsho - jego erupcja sursteyańska zabiła w 1952 roku 31 naukowców i członków załogi na statku "Kaiyo Maru 5". Przyczyna podwyższenia alarmu: odbarwienie wody.

21 marca 2017 roku wylew lawy miał miejsce z wulkanu Langila - jednego z najaktywniejszych wulkanów Papui Nowej Gwinei.

Od połowy lutego 2017 roku zarejestrowano roje trzęsień ziemi na wulkanach tarczowych Sierra Negra i Cerro Azul (Isabela, Wyspy Galapagos). 19 i 20 marca trzęsienia ziemi miały miejsce na południowym wschodzie wulkanu tarczowego Cerro Azul (magnituda 3.4), który po raz ostatni wybuchł w 2008 roku. W kalderze Cerro Azul występują niewielkie laguny, co może doprowadzić w razie erupcji do eksplozji hydromagmowych. Źródło: IGEPN.

Na zdj. porównawczym NASA wulkan Erta Ale w Etiopii - jezioro lawy przed erupcją szczelinową trwającą od stycznia 2017 i w jej trakcie.

https://www.ecnmag.com/news/2017/03/how-ai-captured-volcanos-changing-lava-lake#.WNRPY9LIB6k.twitter

niedziela, 19 marca 2017

Najstarsze zdjęcie wulkanu z 1855 roku

Udało mi się znaleźć prawdopodobnie najstarszą fotografię wulkanu. Chodzi o zdjęcie dagerotypowe austriackiego lekarza i pioniera hawajskiej fotografii Hugo Stagenwalda przedstawiające rząd emitujących parę otworów wzdłuż powierzchni kaldery centralnej hawajskiego wulkanu Kilauea. Stagenwald w 1853 roku trafił na Hawaje (Honolulu), po czym założył niewielkie studio fotograficzne na Oahu. Mężczyzna zaprzestał robienia zdjęć w 1857 roku gdy opuścił Hawaje. W lipcu 1855 roku kalderę wizytował misjonarz Titus Coan. Opisał on rząd emitujących parę otworów, które można zobaczyć na fotografii Stagenwalda.

Źródło: http://hawaiitribune-herald.com/news/community/volcano-watch-when-were-first-photographs-kilauea-volcano-taken

Do najstarszych zdjęć wulkanów należą także wspaniałe zdjęcia przedstawiające aktywność erupcyjną Nea Kameni w 1866 roku oraz erupcję Wezuwiusza w 1872 roku.

W marcu 2017 roku mamy 9 rocznicę erupcji kaldery centralnej Halema’uma’u. Od marca 2008 krater Overlook, w którym mieści jezioro lawy zwiększył się, a eksplozje wyrzucały rozżarzony materiał na jego krawędź i wokół niego. Poziom jeziora lawy fluktuował - lawa czasem przelewała się na powierzchnię Halema’uma’u Crater. Od ubiegłego roku jezioro lawy jest widoczne z terasy Jagger Museum - jedynego miejsca dostępnego do obserwacji dla turystów. Jego powierzchnia wynosi 40 000 metrów kwadratowych. Jedynie jezioro lawy wulkanu Nyiragongo w Kongo ma wymiary porównywalne do Halema’uma’u. Emisje gazu z Halema’uma’u wiatry przenoszą w kierunku południowo-zachodnim powodując vog (wulkaniczny smog) w Kona i dystrykcie Ka‘ū.

piątek, 17 marca 2017

Michael J. Benton "Gdy życie prawie wymarło" - recenzja

Wyobraźcie sobie erupcję wulkaniczną, która trwa (z przerwami) mniej niż milion lat i doprowadza do największego w historii Ziemi wymierania morskich i lądowych organizmów. Taka erupcja miała miejsce 252 miliony lat temu (pod koniec permu) i doprowadziła do przerażającego kataklizmu, który przetrwał żyjący wówczas na naszej planecie zaledwie co dziesiąty gatunek. O wiele bardziej znany kosmiczny kataklizm (ogromny meteoryt), który 66 milionów lat temu zgładził dinozaury nie miał aż tak apokaliptycznych skutków - przetrwało wtedy około 50% gatunków. Wymierania permskiego nie da się porównać do niczego w raczej burzliwej historii geologicznej Ziemi. Musiało upłynąć około 100 milionów lat zanim nasza planeta odzyskała bioróżnorodność. O wymieraniu permskim zwanym "matką wszystkich wymierań" traktuje książka profesora paleontologii kręgowców Michaela J. Bentona z Uniwersytetu w Bristolu zatytułowana "Gdy życie prawie wymarło". Benton jednoznacznie wskazuje na sprawcę tej zagłady - długotrwałe erupcje wulkaniczne na Syberii po których pamiątką pozostały tzw. trapy syberyjskie (formacje skał bazaltowych). Wylało się wówczas około 3-4 milionów km sześciennych bazaltowej lawy czyli ilość zdolna pogrzebać całą zachodnią Europę pod warstwą bazaltu o grubości 1 km, a całą Wielką Brytanię pod warstwą o grubości 12 km. Lecz to nie tylko sam wulkanizm, ale czynniki z nim związane doprowadziły do masowego wymierania na granicy permu i triasu. Owe czynniki to spowodowane emisjami CO2 (dwutlenku węgla) globalne ocieplenie, krótkotrwałe zlodowacenie różnych miejsc ówczesnego kontynentu Pangei wywołane emisjami SO2 (dwutlenek siarki), zanik tlenu w oceanach (tzw. anoksja, winowajca to CO2), niszczące roślinność kwaśne deszcze spowodowane emisją chloru działającego w komitywie z CO2 i siarczanami, wreszcie wzmacniająca efekt szklarniowy emisja metanu z hydratów w morzach polarnych oraz z odmarzającej tundry, która doprowadziła do jeszcze silniejszego efektu cieplarnianego i dalszych emisji metanu, etc. Hipoteza trapów syberyjskich będących przyczyną permskiej zagłady nie jest jedyną - mówi się także o kosmicznym impakcie, choć dowody na uderzenie bolidu z kosmosu póki co nie są przekonujące.

Benton oprócz wymierania permskiego omawia pokrótce także pozostałe wymierania z naciskiem na zniknięcie dinozaurów 66 milionów lat temu. Ostatni rozdział poświęcony jest tzw. szóstemu wymieraniu za którym stoi działalność człowieka, choć naukowiec podchodzi do podawanych statystyk nader ostrożnie. Faktem jest że biolodzy nie znają nawet dokładnej liczby gatunków organizmów żywych zasiedlających ziemskie ekosystemy (padają tutaj liczby od 2 do 100 milionów). Codziennie odkrywane są nowe gatunki owadów, grzybów, wirusów, bakterii, glonów, pierwotniaków, organizmów żywych zamieszkujących oceaniczne głębiny - rzetelne sklasyfikowanie ich wszystkich mogło by zająć setki albo wręcz tysiące lat. Nie da się jednak zaprzeczyć że to ludzie kompletnie wytępili wiele gatunków np. ptaka dodo z Mauritius, alkę olbrzymią (Eldey, Islandia) czy nowozelandzkie ptaki-nieloty moa (Maorysi). W "Gdy życie prawie wymarło" podobało mi się także to że po wielu dekadach geologia przekonała się do negowanego ongiś przez środowiska naukowe katastrofizmu (wymieranie kreda-paleogen, trias-perm, etc.) - swego czasu koncepcja dryfu kontynentów Alfreda Wegenera (1915) również była odrzucana przez ówczesne środowisko naukowe. Przynoszące post-apokaliptyczną gatunkową zagładę kosmiczne bolidy czy kolosalne erupcje wulkaniczne są dzisiaj normalnie omawiane na wykładach i nie stanowią już tematu tabu.

Z racji tego że taka tematyka interesuje mnie szczególnie pochłonąłem "Gdy życie prawie wymarło" w dość krótkim czasie. Wielbiciele skamielin, stratygrafii i grzebania się w skałach powinni po tą książkę sięgnąć.

Z innych erupcji wulkanicznych pokrótce zostają tutaj omówione erupcje Krakatau (1883 rok) i Laki (1783 rok). Na zdj. płaskowyż Putorana, trapy syberyjskie.

EDIT: Lawa z wulkanu Etna popłynęła w dół Valle del Bove. W sobotę 18 marca 2017 z powodu emisji popiołu zamknięto lotnisko w Katanii. Około godziny 16 18 marca interakcja lawy ze śniegiem w Valle del Bove spowodowała eksplozję freatyczną, a co za tym idzie uformowanie lawiny piroklastycznej.

Rankiem 17 marca wulkan Momotombo (Nikaragua) wyemitował gęsty obłok gazu o wysokości 20 metrów (odgazowanie).

czwartek, 16 marca 2017

10 osób rannych na wulkanie Etna

Dzisiaj tuż po godzinie 13.00 na wysokości 2700 metrów w Belvedere dell’Etna doszło do freatomagmowej eksplozji spowodowanej przez interakcję (kontakt) wylewu lawy z wulkanu Etna z zalegającym śniegiem. Żar lawy powoduje przemianę wody w parę i może dojść do nagłej eksplozji. 10 osób zostało rannych, w tym jeden z przewodników poważnie (doznał urazu głowy). Lekkie obrażenia odniósł także wulkanolog Boris Behncke, zranieni zostali również członkowie ekipy BBC. Wszyscy ranni zostali odtransportowani najpierw do Rifiugio Sapienza, a potem do szpitali w Katanii i Acireale. W trakcie eksplozji w jej okolicy przebywało 35 osób, w tym naukowcy z INGV oraz 15 zagranicznych turystów. Zatem nawet sycylijska królowa (która według wulkanologów uchodzi za wulkan raczej bezpieczny i niegroźny - rzadkie erupcje eksplozywne i wolno poruszające się wylewy lawy) potrafi zaskoczyć i stać się kapryśna.

Do eksplozji doszło na czole wylewu lawy, który pojawił się na południowym zboczu New SE Crater Etny. Eksplozje freatyczne Etny potrafią czasem zabijać. W 1843 roku 60 drwali zginęło na zachodnim zboczu gdy wylew lawy znalazł się na rezerwuarze wody i doszło do gwałtownej ewaporacji/eksplozji. We wrześniu 1979 roku eksplozja freatyczna blisko krateru Bocca Nuova zabiła 9 turystów. 2 sierpnia 1929 roku eksplozja freatyczna z NE Crater uśmierciła dwie osoby. W kwietniu 1987 roku na SE Crater zginęły dwie osoby zabite przez eksplozję freatyczną.

Moment eksplozji: https://www.youtube.com/watch?v=UhsmsG50G5M

No ale przynajmniej rodzime media zainteresowały się choć na moment wulkanami. Potrzeba do tego rannych bądź (jeszcze lepiej) trupów.

Google Street View umożliwia eksplorację krateru Marum wulkanu Ambrym i tamtejszego jeziora lawy. Kliknijcie na ten link:

https://www.google.com/maps/@-16.2500152,168.1359185,3a,90y,123.63h,64.28t/data=!3m6!1e1!3m4!1sQZNcwUQmCoBcvc2zxPL6ow!2e0!7i13312!8i6656

czwartek, 9 marca 2017

Bezymianny i Kilauea

9 marca 2017 roku godzinie 03.00 w nocy czasu UTC doszło do nagłej i silnej eksplozji wulkanu Bezymianny (Bezimienny), która wygenerowała obłok erupcyjny o wysokości 7 km. Chmura popiołu powędrowała 112 km na północny zachód od wulkanu. Kod awiacji czerwony.

- Kilauea (Big Hawaii) - Oddalona o 1.5 km terasa Jagger Museum to jedyne miejsce z którego można obserwować aktywne jezioro lawy wewnątrz kaldery Halema’uma’u. Okazuje się jednak że wczesnym rankiem 5 marca przyłapano 13 osób i ich przewodnika z Francji, którzy wkroczyli na zamknięty teren. 44-letni przewodnikowi związanemu z biurem Adventure et Volcans grozi mandat w wysokości 5000 dolarów i sześciomiesięczna kara pozbawienia wolności za prowadzenie biznesu bez zgody władz Parku i stworzenie niebezpiecznej sytuacji. Pozostali uczestnicy pechowej wyprawy otrzymali mandaty w wysokości 100 dolarów. Zbliżanie się do aktywnego stożka Pu’uO’o także jest zabronione. Lawa wpadająca do oceanu zwana 61g - tam również operatorzy wycieczek łodzią są często karani mandatami za brak wymaganych dokumentów. Łodzie nie mogą się zbliżać na odległość 300 metrów do lawospadu w Kamokuna.

Amerykanie i ich regulacje, zakazy, zezwolenia i grożenie grzywną na każdym kroku. Nie ma takich obostrzeń na wulkanach Erta Ale, Nyiragongo czy Ambrym, które posiadają aktywne jeziora lawy. Jestem w stanie zrozumieć że te zakazy i kary finansowe funkcjonują dla zapewnienia bezpieczeństwa, aczkolwiek trochę mnie to irytuje że na świecie jest tak wiele ciekawych wulkanów niedostępnych dla ich wielbicieli poza naukowcami i strażnikami Parku Narodowego. Sam chciałbym (gdybym miał ku temu środki finansowe) zobaczyć jezioro lawy Halema’uma’u czy stożek Pu’uO’o z jak najbliższej odległości, ale jak widać nie jest to możliwe.

wtorek, 7 marca 2017

Krótka historia gejzeru Waimangu

Erupcja Tarawera Rift w 1886 roku była najpotężniejszą erupcją wulkaniczną w Nowej Zelandii od początków europejskiego osadnictwa. Zniszczyła słynne Różowe i Białe Terasy i uśmierciła 108 osób w siedmiu wioskach blisko wulkanu. Muł i popiół wulkaniczny zdewastował wegetację w Waimangu i Lake Rotomahana. Obecnie aktywność hydrotermalna wiąże się z południowo-zachodnim krańcem szczeliny o długości 17 km uformowanej w 1886 roku w wyniku tej potężnej erupcji. W 1900 roku w północno-wschodniej części Echo Crater uaktywnił się gejzer Waimangu. Wyrzucał czarną wodę, skały i muł na niebagatelną wysokość 450 metrów. Swego czasu był najpotężniejszym gejzerem na świecie. Jego erupcje przyciągały wielu turystów z dystryktu Rotorua. Do listopada 1904 roku jego aktywność ustała. 30 sierpnia 1903 roku erupcja Waimangu zabiła cztery osoby: Davida McNaughtona, przewodnika turystycznego Josepha Warbricka oraz siostry Ruby i Catherine Nicholls. Cała czwórka podeszła zbyt blisko krawędzi gejzeru. Warto dodać że brat Josepha Warbrica Alfred także w sierpniu 1903 roku ustalił głębokość jeziora gejzerowego o wymiarach 80 x 130 metrów na zaledwie 15 metrów.

Po wygaśnięciu Waimangu zintensyfikowała się aktywność hydrotermalna w pobliskim Echo Crater. Przykładowo duża erupcja 1 kwietnia 1917 roku powiększyła południowy Echo Crater i zniszczyła oddaloną o 600 metrów na południowy zachód kwaterę zabijając dwie osoby.

Obecnie w Waimangu znajdują się dwa spektakularne i niezwykłe gorące źródła: Frying Pan Lake i Inferno Crater (widok z drona), a także bogata kolekcja roślin termalnych.

I tylko cieszyć się należy iż zachowały się archiwalne zdjęcia erupcji gejzeru Waimangu.

7 marca 2017 roku o godzinie 10.36 wybuchł wulkan Bogoslof (Aleuty, Alaska) generując obłok erupcyjny o wysokości 10.5 km. Wielka szkoda że mamy tak niewiele zdjęć z serii epizodów erupcyjnych Bogoslof, które trwają od grudnia 2016 roku.

poniedziałek, 27 lutego 2017

Erupcja strombolijska wulkanu Etna

27 lutego 2017 roku od około godziny 17 wzrosła aktywność strombolijska w New SE Crater wulkanu Etna. Lawa zaczęła się przelewać z tego centrum erupcyjnego w kierunku południowym-południowo-zachodnim. Pojawił się niewielki wylew lawy, który szybko dotarł do podnóża stożka w kierunku Monte Frumento Supino. Eksplozje strombolijskie wyrzucają fragmenty rozżarzonej lawy na wysokość 200 metrów. Niewielki stożek piroklastyczny rośnie gwałtownie na wierzchołku kompleksu stożków Old i New SE Crater. Nie jest to może aktywność erupcyjna (która trwa zresztą nadal) porównywalna do paroksyzmów erupcyjnych Etny sprzed lat, ale tak czy inaczej robi wrażenie. Zdj. Boris Behncke/ Giuseppe Distefano - Etna Walk.

EDIT: 28 lutego o godzinie 13.00 czoło wylewu lawy dotarło na wysokość 2850 metrów i odległość 1.2 km od otworu erupcyjnego. Mały opad popiołu miał miejsce w Zafferana Etnea i Linguaglossa. Prefektura Katanii i Służba Cywilna podjęły decyzję o ograniczeniu dostępu do wierzchołka wulkanu. Wieczorem 1 marca erupcja zaczęła tracić intensywność. Była to pierwsza znacząca aktywność erupcyjna wulkanu Etna od maja 2016 roku.

Oficjalnie zakończyła się erupcja boczna wulkanu Piton de la Fournaise na Reunion. Na zdjęciu OVPF-IFGP miejsce erupcji po południu 27 lutego 2017.

W dniach 25-26 lutego wulkan Anak Krakatau wizytował Oystein Lund Andersen. Było to już po erupcji 17-18 lutego 2017 roku. Nowy wylew lawy o ciemnym kolorze pojawił się na południowo-wschodnim zboczu Dziecka Krakatau. Wypłynął z otworu erupcyjnego na wierzchołku którego znajduje się kopuła lawowa, która emituje gazy i żarzy się w nocy. Pojawiła się albo przed erupcją albo jej w trakcie.

Dużo wspaniałych zdjęć Anak Krakatau!

http://www.oysteinlundandersen.com/krakatau/2017-february/

Trwa eksplozywna erupcja kurylskiego wulkanu Ebeko (27 lutego 2017 roku). Obłok popiołu sięga wysokości 2 km i rozciąga się na odległość 6 km. Zdj. T. Kotenko KVERT.

niedziela, 26 lutego 2017

Kasatochi i Fuego

Przedstawiam moim Czytelnikom kolejny tekst napisany dla portalu crazynauka.pl. Tym razem dotyczy on niespodziewanej erupcji aleuckiego wulkanu Kasatochi z dnia 7 sierpnia 2008 roku, która doprowadziła do zagłady nieomal cały ekosystem wyspy. Stwierdziłem że po opisach raczej znanych erupcji wulkanów Mount Saint Helens w 1980 roku, Tambora w 1815 roku oraz Pinatubo w 1991 roku może warto przybliżyć mniej przywoływaną, acz niewątpliwie fascynującą historię wybuchu Kasatochi.

http://www.crazynauka.pl/wyspa-kasatochi-na-alasce-gwaltowna-zaglada-i-trudne-odrodzenie/

Od 25 lutego zintensyfikowała się aktywność erupcyjna wulkanu Fuego w Gwatemali. Obłoki erupcyjne nad wulkanem sięgają wysokości 4.5-5 km, rozżarzony materiał jest wyrzucany na wysokość 300 metrów i odległość 500 metrów. Trzy wylewy lawy płyną w kierunku kanionów Santa Teresa, Ceniza i Las Lajas.

Czytelnik mojego bloga Tomasz Lepich wysłał mi zdjęcia wulkanu Piton de la Fournaise oraz trwającej w tej chwili jego erupcji, które zostały zrobione 15-17 lutego 2017 roku. Widać na nich aktywny stożek erupcyjny (widok z Piton de Bert) oraz krater Dolomieu. Zamieszczam te obrazujące erupcję.